Paris’te öğrenci gösterilerinden yansıyan görüntüler düşündürücü: barikatlar, duman, polis kordonları ve koşan gençler… Ancak bu görüntülerin arkasındaki nedenleri anlamaya çalışırken tutumumuzu açıkça ortaya koymalıyız: Hak aramak meşrudur; şiddet, hak aramanın kabul edilebilir bir yöntemi değildir.
Fransız basınındaki haberler, son dönemdeki öğrenci hareketinin temelinde eğitim koşullarına ilişkin somut sorunların bulunduğunu gösteriyor. Euronews’ün 5 Ekim tarihli dosyasında öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar ve yıpranmış okul koşulları öne çıkıyor. Créteil’de başlayan tepkinin başka okullara yayılmasında sosyal medyanın da etkili olduğu anlatılıyor. Bunlar, eğitim yönetiminin ciddiyetle ele alması gereken taleplerdir.
Bir öğrencinin yeterli öğretmen, güvenli okul ve nitelikli eğitim istemesi son derece doğaldır. Kamu kurumlarının görevi, bu talepleri dinlemek ve çözüm üretmektir. Fakat yaşanan eksiklikler; araç yakmayı, okul tahrip etmeyi, polise saldırmayı veya çevredeki insanların güvenliğini tehlikeye atmayı haklı çıkarmaz. Bir sorunun nedenlerini açıklamak, o sorun karşısında başvurulan her yöntemi onaylamak anlamına gelmez.
Le Monde gazetecileri Rémi Ducasse ve Soazig Le Nevé’nin 6 Ekim tarihli haberinde, lise öğrencileriyle dayanışmak için gösterilere katılan üniversiteliler anlatılıyor. Geleceğe ilişkin belirsizlik de haberde dikkat çeken başlıklardan biri. Bununla birlikte üniversitelerdeki katılımın aynı düzeyde olmaması, gençlerin tek bir tutum içinde değerlendirilmemesi gerektiğini gösteriyor.
Gençlerin gelecek kaygısını duymak zorundayız. Yıllarca eğitim alan bir insan, emeğinin karşılığını görebileceğine inanmak ister. Ancak geleceğe duyulan kaygının çözümü, ortak yaşam alanlarını tahrip etmek olamaz. Zarar verilen okul yine öğrencilerin okuludur; yakılan araç bir insanın emeğidir; kırılan durak herkesin kullandığı kamu malıdır. Şiddetin bedelini, çoğu zaman taleplerin muhatabı olmayan insanlar öder.
Gösterilerin siyasi boyutu da dikkatle değerlendirilmelidir. Arthur Carpentier ve Jérémie Pham-Lê, Le Monde’daki 2 Ekim tarihli incelemelerinde hükümetin aşırı solun yönlendirmesi iddiasını ele alıyor. Gazeteciler, dayanak gösterilen istihbarat notunun sınırlı kapsamına dikkat çekiyor ve siyasi yapıların hareketten yararlanmaya çalışmasıyla hareketin bütünüyle onlar tarafından yönetilmesi arasında ayrım yapıyor.
Bu ayrım, sorumluluğun doğru belirlenmesi açısından önemlidir. Barışçıl biçimde talebini dile getiren öğrenciyle şiddete başvuran kişi aynı kefeye konulmamalıdır. Aynı şekilde, öğrenci taleplerini desteklemek de şiddet eylemlerine hoşgörü göstermeyi gerektirmez. Kim gerçekleştirirse gerçekleştirsin, saldırı ve tahribat açıkça reddedilmelidir.
Nathan Rennolds ve Jean-Philippe Liabot’nun 14 Ekim tarihli Euronews haberi, Paris’te göstericilerle polis arasında yaşanan çatışmaları aktarırken başka birçok gösterinin daha sakin geçtiğini de belirtiyor. Haberde polis müdahalesine ilişkin aşırı güç eleştirileri de yer alıyor. Bu tablo, hem şiddet eylemlerinin hem de kamu gücünün kullanımının somut olaylar üzerinden incelenmesini gerektiriyor.
Devletin görevi insanların canını, malını ve barışçıl gösteri hakkını korumaktır. Güvenlik müdahaleleri hukuka uygun ve ölçülü olmalı; şiddete karışanlarla barışçıl katılımcılar ayrılmalıdır. Hukuk, hem saldırıya uğrayanı hem de hakkını barışçıl yollarla arayanı koruduğunda güven verir.
Bir akademisyen olarak gençlerin sorunlarını dile getirmesini değerli buluyorum. Üniversiteler, itirazın düşünceyle güçlendiği, eleştirinin bilgiyle derinleştiği yerler olmalıdır. Gençlere kazandırmamız gereken beceriler arasında görüşünü savunmak, örgütlenmek, müzakere etmek ve karşısındakini ikna etmek de vardır. Şiddet ise bu imkânları daraltır; haklı taleplerin duyulmasını güçleştirir.
Paris’teki olaylardan çıkarılması gereken ders açıktır: Eğitimdeki eksiklikler giderilmeli, gençlerin kaygıları dinlenmeli ve şiddetin önüne hukuk içinde geçilmelidir.
Haklı bir talep, barışçıl ve kararlı biçimde savunulduğunda toplumsal gücünü korur. Hiçbir hak arayışı, başka insanların haklarını çiğneme ayrıcalığı vermez.
Her konuda itidalli olmak güzeldir lakin insanların çok fazla tepkisiz olması o toplum ve ülkenin geleceği açısından çok daha büyük bir tehlikedir. Şiddete mahal vermeden tepkili bir toplum olmak geleceğin selameti açısından elzemdir. Saygılarımla…