Nermin Kaçar’ın, Kitapyurdu Yayıncılık’tan çıkan Gecenin Öte Yakası romanını bitirdiğimde aklımda iki sahne kaldı. İlki, bir düğünde havaya ateş etmek isteyen Hamza’nın silahından çıkan kurşunla bir çocuğun yere düşmesiydi. İkincisi, Gülistan’ın annesine ilk kez Halil’i sevdiğini söylemesiydi. Birinde koca bir köy, bildiğini söylemekten korkuyor. Ötekinde genç bir kız, yıllardır aynı evde yaşadığı annesine içini açabilmek için cesaretini topluyor. Nermin Kaçar, bu iki sahne arasına insanların korkudan ve sevgiden söyleyemedikleri pek çok şeyi sığdırmış.
Kaçar’ın Hüzün Dalgaları adlı öykü kitabının yanı sıra Bilinmezin Peşinde, Melekler Evi ve Uzakların Çağrısı adlı romanları da var. Yazarın romanları arasında en sevdiğim Uzakların Çağrısı’ydı. Şimdi onun yanına Gecenin Öte Yakası’nı da koyuyorum. Bu romanı sevmemin bir nedeni, Gülistan’ın hikâyesini okurken çevresindeki insanların hayatlarını da merak etmeye başlamam oldu. Bir süre sonra Halil’in mektubuna gelecek cevabı beklediğim kadar Ökkeş’in ne karar vereceğini, Hamza’nın konuşup konuşmayacağını ve Ahmet Astsubay’ın kendi hayatında yeni bir başlangıca hazır olup olmadığını da düşünüyordum.
Gülistan ile Halil, bir çocuğun ölümüyle yarıda kalan o düğünde birbirlerini görüyorlar. Sonra çeşmenin arkasındaki bir taşın altına bıraktıkları mektuplarla birbirlerini tanımaya çalışıyorlar. Romanın en güzel ayrıntılarından biri bu taş bence. Gülistan herkesin gözü önünde yaşıyor ama kendi geleceğine dair umutlarını ancak küçük bir kâğıda yazıp oraya bırakabiliyor. Hemşire olmayı hayal etmiş, ilkokuldan sonra okuyamamış. Önce bir ağaya kuma olarak verilmesi gündeme geliyor, ardından ağabeyi gibi gördüğü amcasının oğlu İbrahim ona talip oluyor. Gülistan’ın isteği çok açık. Evleneceği kişiyi kendi seçmek istiyor.
Gülistan’ın annesine Halil’i anlattığı bölüm, romanın en içten yerlerinden biri. Kezban, kızıyla yıllarca bir arkadaş gibi konuşamadığını kabul ediyor. Kendi gençliğinde sevdiği adama kavuşmak için kaçmış, törenin bedelini yakından görmüş bir kadın o. Kızına, belki de gençliğinde kendisinin duymaya ihtiyaç duyduğu şeyi söylüyor. Sevmenin ve sevilmenin Gülistan’ın da hakkı olduğunu hatırlatıyor. Ökkeş de kızını dinledikten sonra, kardeşiyle arasının açılacağını bile bile İbrahim’in talebini geri çeviriyor. Ökkeş’in o karara varana kadar yaşadığı tereddüt bana çok insani geldi. Kızını dinledikçe yıllardır doğru bildiği şeyleri yeniden düşünmeye başlıyor.
Nermin Kaçar’ın anlatımını canlı tutan şeylerden biri de yan karakterlerin kendi geçmişleriyle hikâyeye katılması. Ahmet Astsubay’ın, töre yüzünden hayatları tehlikeye giren Kerim ile Zeliha’ya neden bu kadar içten yardım ettiğini, evlenmeye hazırlandığı Mine’yi bir trafik kazasında kaybettiğini öğrenince daha iyi anlıyoruz. Hemşire Meliha’yla aralarında başlayan yakınlık, yıllardır başkalarının kavuşmasına yardım eden Ahmet’in kendi hayatında da yeni bir başlangıcın yolunu açıyor. Sibel’in hikâyesinde ise en çok kendi emeğiyle bir düzen kurması hoşuma gitti. Bir temizlik şirketi kuruyor. Hakan’la tanıştığında geçmişini saklamadan anlatıyor. Hakan’ın onu anlayışla karşılaması ve sonunda evlenmeleri, güvenin nasıl kurulduğuna dair sade bir hikâye.
Düğünden sonra korkuyla kaçan Hamza, sonunda dönüp teslim oluyor. Çocuğu öldüren kurşunun kendi silahından kazayla çıktığını itiraf ediyor. Salim Ağa hakkında verdiği bilgiler ve belgelerle soruşturma genişliyor. Ağa, narkotik ekipleri tarafından yakalanıyor ve öldürülüyor. Hamza ise altı yıl cezaevinde kaldıktan sonra tahliye oluyor. Onun hikâyesinde aklımda en çok teslim olmaya karar verdiği an kaldı. Kaçarken ailesini de belirsizlik içinde bıraktığını görüyor ve dönüp yaptığının sorumluluğunu üstleniyor.
Gülistan ile Halil evlenmeye karar veriyorlar. Gülistan’ın ailesi evliliğe razı olmayınca birlikte kaçmayı göze alıyorlar. Tam gidecekleri sırada Gülistan’ın kuzeni silah çekiyor. Gülistan ile annesi Kezban vuruluyor. Uzun uğraşlar sonunda ikisinin de kurtulması ve Halil’in Gülistan’a kavuşması bana derin bir ferahlık verdi. Yine de o sahnede ilk düğünü hatırladım. Romanın başında bir çocuğun hayatını alan silah, sonunda bir anneyle kızının canına yöneliyor. Bu iki sahne, köyde silaha ne kadar kolay davranıldığını ve bunun bedelini kimlerin ödediğini düşündürüyor.
Kaçar’ın dili yalın, anlatımı akıcı. Köyü de insanlarını da gündelik hayatın içinden tanıyoruz. Çeşme başındaki su sırası, kahvehanede karşılıksız kalan bir selam, halayda kimse görmeden tutulan bir el, uzun açıklamalardan daha çok şey söylüyor. Özellikle o halay sahnesini sevdim. Herkesin birbirine baktığı, herkesin başkası hakkında bir şey bildiğini sandığı bir köyde, Gülistan ile Halil bir anlığına el ele tutuşabiliyor. Yazar o anı büyütmeden anlatıyor. Belki de bu yüzden o kısacık yakınlık, romanın en hareketli sahneleri kadar akılda kalıyor.
Gecenin Öte Yakası’nı kapatınca Gülistan’ın yarım kalan hemşirelik hayalini düşündüm. Halil’e kavuşmasına sevindim. Yine de Meliha Hemşire’yi gördüğünde kendisini beyaz önlük içinde hayal eden o genç kızın, okumasına izin verilseydi nasıl bir hayat kuracağını merak ettim. Nermin Kaçar’ın romanından bana kalan, Gülistan’ın kavuştuğu mutluluk kadar, daha çocukken elinden alınan o ihtimal oldu.
